Header2.png

VikiSosyalizm'den Bildirimler Alabilirsiniz!
Bunun için sağ alt köşedeki kırmızı beyaz çan sembolüne tıklayınız

Üretim araçları

VikiSosyalizm sitesinden
Şuraya atla: kullan, ara

Üretim araçları, ekonomi ve sosyolojide, tesisler, makine, aletler, altyapı sermayesi ve doğal sermaye gibi ekonomik değer üretmek için kullanılan insan olmayan, fiziksel girdilerdir.[1]

Üretim araçları olan nesneler iki kategoriye ayrılabilir. Bunlardan biri emek araçları (aletler, fabrikalar, altyapı, vb.) ve diğeri emek konuları (doğal kaynaklar ve hammadde). İnsanlar emeğin araçlarını kullanarak emek konularında, bir ürün yaratmak için çalışırlar; Ya da, başka bir deyişle, üretim araçlarına etki ederek emek yaratırlar.[2]

Tarım toplumunda üretim araçları toprak ve kürektir. Bir sanayi toplumunda madenler ve fabrikalar, bir bilgi ekonomisinde ise bilgisayarlar ve ağlar. Geniş anlamda, "üretim araçları" ayrıca mağazalar, internet ve demiryolları gibi "dağıtım araçları"nı da içerir.[3]

Toplumsal üretim araçlarının mülkiyeti, farklı ekonomik sistemleri kategorize etmekte önemli bir faktördür. Klasik ekonomi terminolojisinde, üretim araçları, eksi finansal sermaye ve eksi insan sermayesi olan "üretim faktörleri" dir.

İlgili Terimler

Üretim faktörleri, Bilimsel sosyalizm'in kurucusu, filozof, ekonomist, Karl Marx'ın Das Kapital adlı kitabında emek, emek konuları ve emek araçları olarak tanımladığı bu terim, üretim araçları için artı emek anlamına gelmektedir. Üretim faktörleri, klasik okuldan "toprak, emek ve sermaye" olarak türetilen ekonomik yazılarda sıklıkla sıralanır. Marx bazen "üretici güçler" terimini "üretim faktörleri" ile eşdeğer olarak kullanmıitır. Örneğin Kapital'de "üretim faktörlerini" kullanıyor, ancak ünlü eseri Ekonomi Politik'in Eleştirisi'nin Önsözünde "üretken güçler" terimini kullanıyor.

Üretim ilişkileri (Almanca: Produktionsverhältnis), insanların üretim araçlarını üretmek için birbirleriyle girdiği ilişkilerdir. Bu gibi ilişkilerin örnekleri arasında işveren / çalışan, alıcı / satıcı, bir fabrikada teknik işbölümü ve mülkiyet ilişkileri bulunmaktadır.

Üretim biçimi (Almanca: Produktionsweise), üretimin toplumda egemen olduğu yoludur. Örneğin, "kapitalizm", üretim araçlarının, işçi sınıfının emeğinden (proletarya) kazanç sağlayan küçük bir sınıf (burjuvazi) tarafından özel olarak sahip olduğu kapitalist üretim tarzının adıdır. Komünizm, üretim araçlarının kimseye ait olmadığı, sınıf temelli sömürü olmaksızın ortak paylaşılan bir üretim tarzıdır.

Marksist ekonomik analiz

Marksist teorinin merkezi bir bileşeni, üretim araçlarının mülkiyet ve kontrollerinin yanı sıra teknolojik açıdan gelişmişlik düzeylerinin analizidir.

Marksist teoride, sosyo-ekonomik değişim ve evrim süreci, üretim araçlarındaki teknolojik gelişmelerin öncülüğüne dayanır. Teknoloji düzeyi arttıkça mevcut sosyal ilişkilerin biçimleri tutarsız ve gereksiz hale gelir ve üretim araçlarındaki teknoloji seviyesi ile özellikle toplumun ve ekonomisinin organizasyonu arasında çelişkiler oluşur. Bu çelişkiler, mevcut üretim tarzının sürdürülemez hale geldiği, toplumsal bir devrimde çöktüğü veya devrildiği ve farklı bir mülkiyet ilişkisine dayanan yeni bir üretim tarzının ortaya çıkmasına neden olan sınıf çatışmaları şeklinde ortaya çıkmaktadır.[4]

Üretim araçlarının mülkiyeti ve işletilmesi ile üretilen üretim fazlası üzerindeki kontrol, farklı ekonomik sistemleri (veya üretim biçimlerini) ortaya çıkartır. Kapitalizmde, üretim fazlası, üretim araçlarının sahibi konumundaki burjuvazinin özel mülkiyeti olarak tanımlanır. Buna karşılık, sosyalizm, üretim araçlarını kamusal mülkiyet olarak tanımlar; böylelikle üretim fazlası topluma genel olarak tahakkuk ettirilir.

Sınıfların insan topluluklarında neden var olduğu sorusu üzerine Karl Marx, tarihsel ve bilimsel bir açıklamayla, Onlara yol açanın, kültürel olarak üretim araçlarını sahiplenme uygulaması olduğunu söylemektedir. Bu açıklama, bireyler arasındaki "yetenek farklılıkları" na dayalı diğer açıklamalara ve dini veya siyasi üyeliklere bağlı açıklamalarla farklılık gösterir. Bu açıklama, Marksist teorinin çoğunluğuyla tutarlıdır; burada, Politika ve Din, bir halkın temelinde yatan ekonomik realitenin sadece dış dönüşümü (üst yapılar) olarak görülür.[5]

Kaynakça

  1. James M. Henslin (2002). Essentials of Sociology. Taylor & Francis US. ss. 159. https://books.google.com/books?id=852vjh_IwusC&pg=PA159. 
  2. Michael Evans, Karl Marx, London, England, 1975. Part II, Chap. 2, sect. a; p. 63.
  3. Flower, B. O. The Arena, Volume 37. The Arena Pub. Co, originally from Princeton University. p. 9
  4. Mode of Production. Marxism.org
  5. Frederick Engels: Socialism: Utopian and Scientific Chapter III Historical Materialism Marx2mao.com. p. 74