Header2.png

VikiSosyalizm'den Bildirimler Alabilirsiniz!
Bunun için sağ alt köşedeki kırmızı beyaz çan sembolüne tıklayınız

Antonie Pannekoek

VikiSosyalizm sitesinden
Şuraya atla: kullan, ara
Antonie Pannekoek
Antonie Pannekoek.jpg
Doğum Şablon:Birth date
Vaassen, Hollanda
Ölüm Şablon:Death date and age
Wageningen, Hollanda
Dalı Astronomi, politika
Öğrenim Leiden University
Etkilendikleri Marx, Engels, Joseph Dietzgen
Etkiledikleri Paul Mattick, Guy Debord
Ek bilgi Council communism

Antonie (Anton) Pannekoek (2 Ocak 1873 - 28 Nisan 1960) Hollandalı astronom, Marksist teorisyen ve toplumsal devrimci. O komünist konseyin (Flemenkçe: radencommunisme) öncü kuramcılarından biriydi.

Hayatı

Pannekoek 1891'den itibaren Leiden'de matematik ve fizik okudu. Koleje gitmeden önce bile astronomi ile ilgilendi ve Polaris'in değişkenliğini inceledi. İlk yazısı olan Samanyolu Üzerinde Yapılan Araştırmaların Gerekliliği Üzerine adlı makaleyi bir öğrenci olarak yayınlandı. Çalışmalarını bitirdikten birkaç yıl sonra Leiden Gözlemevi'nde (Leidse Sterrewacht) çalışmaya başladı ve burada tezini yazdı.

Edward Bellamy'nin Eşitlik adlı eserini okuduktan sonra, Pannekoek inanmış bir sosyalist olarak ve Karl Marx'ın teorilerini okumaya başladı. Yakında Pannekoek, hem Hollandaca hem de Alman dergilerinde yazan ünlü Marksist bir yazar olacaktı. Bir grev komitesinin liderliğini yaptığı için gözlemevindeki işinden atılmakla tehdit edilen Pannekoek ve metodoloji tahminlerinden de memnun olmayınca Berlin'e taşınmaya karar verdiği ve Sosyal Demokrat Parti tarafından finanse edilen bir okulda öğretim görevlisi oldu.[1] Onun Radikal görüşleri ise yakında hem Alman hükümeti hem de sendika ile sorun yaşamasına sebep olacaktı.

Birinci Dünya Savaşı patlak verdiğinde izne ayrılıp Hollanda'ya gitti. Almanya'ya dönmekten kaçındığından dolayı kimya ve fen öğretmeni olarak çalışmaya başladı. Leidse Sterrewacht onu geri istediği halde, hükumet onun Marksist görüşleri nedeniyle bu dönüşü engelledi. Almanya'ya dönmek yerine, Amsterdam kent konseyi aracılığıyla, 1925'te Amsterdam Üniversitesi'nde, önce part-time profesör olarak ve 1932'de tam profesör olarak görev aldı.

Astronomi

Pannekoek, yaptığı bilimsel çalışmada Samanyolu üzerinden yıldız dağılımını ve galaksimizin yapısını incelemeye başladı. Daha sonra yıldızların doğası ve evrimiyle ilgilenmeye başladı. Bu çalışmalar nedeniyle, Astrofizik'in kurucusu olarak Hollanda'da ayrı bir disiplin olarak düşünülmektedir. 1925 yılında Hollanda Kraliyet Sanat ve Bilim Akademisi'ne üye oldu. [2]

Teorik çalışmalarının yanı sıra güneş tutulmalarını gözlemlemek ve yıldızların spektrumlarını almak için birkaç yabancı sefer gerçekleştirdi. 1926'da Güney Samanyolu'nun tasvirini yapmak için Java'ya bir sefer düzenledi. Ayrıca astronomi tarihiyle ilgileniyordu ve Astronomi Tarihi adlı kitabı bu konuda standart bir referans olarak kabul edildi.

Gökada yapısı, astrofiziği ve astronomi tarihindeki çalışmaları uluslararası bir üne kavuşmuş ve 1936'da Harvard Üniversitesi'nden bir fahri derecenin yanı sıra 1951'de Kraliyet Astronomi Topluluğu Altın Madalyasını kazanmıştır. Krater Pannekoek on the Moon ve 2378 Pannekoek adlı asteroide adı verilmiştir.

Direktörü olduğu Amsterdam Üniversitesi'ndeki Anton Pannekoek Astronomi Enstitüsü hala adını taşıyor.

Fikirleri

Komünizm Konseyi

Marksist bir teorisyen olan Pannekoek, Komünizm Konseyi'nin kurucularından biriydi ve Hollanda ve Almanya'daki radikal solda ana figürdü. Hollanda Komünist Partisi, Hollanda Komünist İşçi Partisi ve Almanya Komünist İşçi Partisi'nde aktif olarak görev yapıyordu.

Pannekoek, işçi konseyleri üzerine yazdıklarıyla ünlüdür. Bunları, emek hareketinin eski kurumlarının, sendikaların ve sosyal demokrat partilerin sınırlamalarını aşabilecek yeni bir örgüt biçimi olarak gördü. Teorisini 1917 Ekim Devrimi'nin pratik dersleri olarak gören Pannekoek, işçi devriminin ve kapitalizmden komünizme geçişin işçi konseylerinde demokratik olarak organize edilen işçiler tarafından gerçekleştirilmesi gerektiğini savundu.

Anarşizm, sosyal demokrasi ve Vladimir Lenin ve Leninizmin keskin eleştirmeniydi. Sovyet devriminin ilk yıllarında Pannekoek, diğer konsey komisyon üyesi Herman Gorter ve Rosa Luxemburg tarafından desteklenen Bolşevikler'e eleştirel bir destek verdi. Batı'da bir proleter devrimde düzeltici bir destek bulamamışlarsa da, Ekim Devrimi'nin sosyalist karakterinden korkan Leninizmin otoriter eğilimleri hakkında endişelerini dile getirdi. Ona göre Ekim devriminin başarısızlığına dair daha sonraki analizi, Lenin ve Bolşevikler iktidara geldikten sonra sovyetleri sakat bıraktıkları idi. Bolşevikler, işçi konseyleri yerine partisinin yönetimini kurdu; Pannekoek'e göre, Bolşeviklerin yeni bir yönetici sınıf olarak kurulmasına yol açan şey buydu.

Marksizm ve Darvinizm

Pannekoek, Pannekoek'in "Burjuva Darwinistleri" olarak adlandırdığı Herbert Spencer gibi Sosyal Darwinistlerin argümanlarına yayınladığı bir broşür ile şiddetle saldırdı ve çürüttü.

Darwin'in kendi yazılarına dayanarak, özellikle İnsanın İnişesi ve Seks İlişkisinde Seçim (1871) üzerine -Pannekoek şunları söyledi:

 :Burjuva Darwinistleri, zayıfların korunması doğal olmayan olarak niteleyip, dejenerasyona yol açacağını söylerken yalnızca zayıfların yok edilmesinin doğaya uygun olduğunu ve ırkın bozulmasını önlemenin gerekli olduğunu iddia etti. Ama ne görürüz? Doğada, hayvan dünyasında, zayıfların korunmuş olduğunu, bireysel güçleriyle ısrar etmeye ihtiyaç duymadıklarını ve bireysel zayıflıklarından dolayı yok edilmediklerini tespit ediyoruz. Ve bu düzenleme kuralın bulunduğu bir grubu zayıflatmaz, ancak onu güçlendirir. Karşılıklı yardımın en iyi geliştirildiği hayvan grupları, var olma mücadelesinde kendilerini en iyi şekilde korurlar.

Kaynakça

  1. Gerber, John P. (1989). Anton Pannekoek and the Socialism of Workers' Self Emancipation, 1873-1960. Dordrecht: Kluwer Academic Publishers. ss. 210. 
  2. "Anton Pannekoek (1873 - 1960)". Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences. http://www.dwc.knaw.nl/biografie/pmknaw/?pagetype=authorDetail&aId=PE00002227. Erişim tarihi: 17 July 2015.