Header2.png

VikiSosyalizm'den Bildirimler Alabilirsiniz!
Bunun için sağ alt köşedeki kırmızı beyaz çan sembolüne tıklayınız

Bertolt Brecht

VikiSosyalizm sitesinden
Şuraya atla: kullan, ara

Bertolt Brecht, Asıl adı Eugen Berthold Friedrich Brecht (d. 10 Şubat 1898 Augsburg - ö. 14 Ağustos 1956 Berlin), Alman şair, oyun yazarı ve tiyatro yönetmeni.

Bertolt Brecht

Yaşamı

Epik Tiyatro'nun kurucusu olan Bertolt Brecht, ilkokuldan sonra, 1908 – 1917 yılları arasında Peutinger lisesine gitti. Liseden, savaş nedeni ile uygulamaya konulan, kolaylaştırılmış sınav sonucu mezun oldu. Lise yıllarında Horatius’un "Dulce et decorum est pro patria mori" ("Anavatan için ölmek hoş ve onurludur") sözü üzerine yazdığı bir kompozisyonda ““Anavatan için ölmek hoş ve onurludur” sözü yalnızca boş kafalıların rağbet ettiği bir propaganda sloganıdır” sözleriyle görüşlerini belirterek, savaş karşıtı tutumunu ortaya koymuş, ceza almaktan zor kurtulmuştu.[1]

1917 - 1918 yılları arasında Münih'te Ludwig Maximilian Üniversitesi’nde doğa bilimi, tıp ve edebiyat eğitimi aldı. 1918'de askerlik görevi nedeniyle yarım kalan eğitimini derslere girmeden sürdürmeye çalıştıysa da, 29 Kasım 1921 tarihinde okulla ilişiği kesildi. 1922'de Berlin Üniversitesi Felsefe bölümüne kayıt yaptırmasına karşın, okula hiç gitmedi. 1916 yılında Paula Banholzer’le tanıştı, onunla olan beraberliğinden 1919 yılında oğlu Frank Banholzer doğdu. Frank Banholzer 13 Kasım 1943 tarihinde Rusya Porchow’da, ordu sinemasına yapılan bir bombardıman sonucu öldü.[2]

1920 yılında annesi ölen Brecht, 1924'te Berlin'e yerleşti. 1922 yılında Kleist Ödülü’nü aldı ve oyuncu ve opera sanatçısı Marianne Zoff ile evlendi. Bir yıl sonra 12 Mart’ta kızları Hane Hiob dünyaya geldi. 1926'dan itibaren Epik Tiyatronun gelişimine paralel, Brecht'te artık komünizm felsefesini iyice benimsemişti. 1933 yılıyla birlikte iktidar tarafından baskı görmeye, oyunları yasaklanmaya başlamıştı. Reichstag yangını’ndan bir gün sonra Brecht, ailesi ve arkadaşları ile birlikte, Berlin’i terk etti ve Prag, Viyana ve Zürih üzerinden, yazar Karin Michaelis’in davetine uyarak, beş yıl kalacağı Danimarka Fünen’deki Skovsbostrand’a kaçtı. Üç ay sonra eserleri naziler tarafından yakıldı. 1935 yılında vatandaşlıktan çıkarıldı.

Sanatçı, oyun yazarlığı dışında gazetelere makaleler de yazıyordu. 1941 yılında ABD - California'ya giderek yerleşti. ABD’de Komünist Parti üyesi olmakla suçlandı ve 30 Ekim 1947 tarihinde "Amerika'ya Karşı Etkinlikleri Soruşturma Komisyonu" tarafından sorgulandı.[3] Bu sorgulamadan bir gün sonra, önce Paris'e oradan da Zürih'e geçti.

1950 sonlarında Avusturya vatandaşlığına kabul edildi. Ancak bundan önce 1948 - 1949 yıllarında Almanya Demokratik Cumhuriyeti'nde Doğu Berlin'de tiyatro çalışmaları yapmaya başladı. Kendi tiyatrosunu kurdu. 1953 yılında PEN Yazarlar Kulübü (Doğu – Batı) başkanı seçildi. 1954 yılında Halklararası Barış ve Anlaşma Stalin Ödülü’nü aldı. Yaşamının son zamanlarında Brecht çok çalışıyordu. Her yıl iki oyun sahneye koyuyor, tiyatronun diğer yönetmenlerinin sahneye koyduğu oyunların hemen hemen tümünde görev alıyor, onlara yardımcı oluyor ve yazarlık işinin her türlüsünde ürün veriyordu. 1954 ve 1955 yıllarında Paris’te iki oyun oynadılar ve uluslarararası bir tiyatro haline geldiler. 1955 yılında katıldıkları Paris Festivali’nde Kafkas Tebeşir Dairesi oyunu ile ödül kazandılar.

Ölümü

Bertolt Brecht, 1956 Mayıs ayında geçirdiği ağır bir grip hastalığı ardından, 12 Ağustos 1956'da yaşadığı kalp krizini atlatamadı ve yaşamını yitirdi.[4]

Eserleri

Oyunlar

Oyun Yazıldığı Yıl İlk Yayınlandığı Yıl İlk Gösterim Tarihi
İncil 3 sahnelik bir oyun (Die Bibel. Drama in 3 Scenen) Yılmaz Onay tarafından Türkçe'ye çevrildi. 1913 1914 Augsburg’da yayınlanan Die Ernte isimli okul dergisi
Baal Yılmaz Onay tarafından Türkçeye çevrildi. 1918 1922 8.Aralık.1923 Leipzig[Kaynak 1]
Gecede Trampet Sesleri (Trommeln in der Nacht) Yılmaz Onay tarafından Türkçeye çevrildi. 1919 1922 Kiepenheuer 29 Eylül 1922 Münih[Kaynak 2]
Düğün. Küçük Burjuva Düğünü olarak da adlandırılır. (Die Hochzeit, auch Die Kleinbürgerhochzeit) Yılmaz Onay tarafından Türkçeye çevrildi. 1919 11 Aralık 1926 Frankfurt/M[Kaynak 2]
Şeytan Kovma (Er treibt einen Teufel aus) Yılmaz Onay tarafından Türkçeye çevrildi. 1919 1966 Suhrkamp[Kaynak 2] 3 Ekim 1975 Basel[Kaynak 2]
Karanlıkta Işık (Lux in Tenebris) Yılmaz Onay tarafından Türkçeye çevrildi. 1919
Dilenci veya Ölü Köpek (Der Bettler oder Der tote Hund) Yılmaz Onay tarafından Türkçeye çevrildi. 1919
Balık Avı (Der Fischzug) Yılmaz Onay tarafından Türkçeye çevrildi. 1919
Ova (Prärie) Yılmaz Onay tarafından Türkçeye çevrildi. 1919 1989 Suhrkamp, GBA[Kaynak 2] 1994 Rostock
Kentlerin Vahşi Ormanında (Im Dickicht der Städte) Yılmaz Onay tarafından Türkçeye çevrildi 1921 1927 Propyläen[Kaynak 2] 9 Mayıs 1923 Münih[Kaynak 2]
İngiltere’li İkinci Eduard’ın Yaşamı (Leben Eduards des Zweiten von England. //Çev: Yalçın Baykul) 1923 1924 Kiepenheuer 18 Mart 1924 Münih
Anibal (Hannibal) 1922
Adam Adamdır (Mann ist Mann) 1926 ve 1938 versiyonları Yılmaz Onay tarafından Türkçeye çevrildi. [1918]–1926 1927 Propyläen[Kaynak 1] 25 Eylül 1926 Darmstadt ve Düsseldorf[Kaynak 1]
Egoist Johann Fatzer’in Çöküşü (Untergang des Egoisten Johann Fatzer) 1926–1930 1978 Hamburg
Jae Chicago Kasabı (Jae Fleischhacker in Chicago) 1924–1929
Mahagonny 1927[Kaynak 2] 1927[Kaynak 2] 17.Temmuz.1927 Baden-Baden[Kaynak 2]
Mahagonny Şehrinin Yükselişi ve Çöküşü (Aufstieg und Fall der Stadt Mahagonny) 1927 - 1929 1929 9 Mart 1930 Leipzig[Kaynak 1]
Üç Kuruşluk Opera (Die Dreigroschenoper) 1928 1928 31.Ağustos.1928 Berlin[Kaynak 1]
Lindberg’in Uçuşu (Der Flug der Lindberghs - Ozeanflug) 1928 1929 Uhu[Kaynak 1] 17 Temmuz 1929 Baden-Baden Radyo şarkısı olarak[Kaynak 1]
Kabullenmenin Baden Öğretisi (Das Badener Lehrstück vom Einverständnis) 1929 1929 Baden-Baden
Evet diyenle Hayır diyen (Der Jasager. Der Neinsager) 1929–1930 1930 23 Temmuz 1930 Berlin[Kaynak 3]
Tedbir (Die Maßnahme) 1930 1930 13-14 Aralık 1930 Berlin[Kaynak 1]
Mezbahaların Kutsal johannası (Die heilige Johanna der Schlachthöfe) Yılmaz Onay tarafından Türkçeye çevrildi. 1929 1931 30 Nisan 1959 Hamburg[Kaynak 3]
Ekmekçi Dükkanı (Der Brotladen) 1929–1930 1967 Berlin
Kural Dışı Kural (Die Ausnahme und die Regel) 1931 1937 Moskau[Kaynak 4] 1. Mai 1938 Givath Chajim[Kaynak 4]
Ana (Die Mutter) 1931 1933 17 Ocak 1932 Berlin[Kaynak 2]
Yuvarlak Kafalar Sivri Kafalar (Die Rundköpfe und die Spitzköpfe) Yılmaz Onay tarafından Türkçeye çevrildi. 1932–1936 1932 4 Kasım 1936 Kopenhagen[Kaynak 2]
Küçük Burjuvanın Yedi Ölümcül Günahı (Die sieben Todsünden der Kleinbürger) Yılmaz Onay tarafından Türkçeye çevrildi. 1933 7 Haziran 1933 Paris[Kaynak 2]
Jakob Gehherda’nın Gerçek Yaşamı (Das wirkliche Leben des Jakob Gehherda) 1935?
Horasyalılar Kuriasyalılar (Die Horatier und die Kuriatier) Yılmaz Onay tarafından Türkçeye çevrildi. 1935 1936 Moskova 26 Nisan 1958 Halle/S[Kaynak 4]
Carrar Ananın Silahları (Die Gewehre der Frau Carrar) Yılmaz Onay tarafından Türkçeye çevrildi 1936–1937 1937 Londra 16 Ekim 1937 Paris[Kaynak 2]
Goliath 1937
III.Reich’in Korku ve Sefaleti (Furcht und Elend des Dritten Reiches) Yılmaz Onay tarafından Türkçeye çevrildi 1937–1938 1938 Moskova[Kaynak 1] 21 Mayıs 1938 Paris[Kaynak 2]
Galilei’nin Yaşamı (Leben des Galilei) 1938–1939 1948 Suhrkamp[Kaynak 1] 9 Eylül 1943 Zürich[Kaynak 2]
Dansen 1939?
Demirler Kaç Para? (Was kostet das Eisen?) 1939 14 Ağustos 1939 Tollare Stokholm[Kaynak 5]
Cesaret Ana ve Çocukları (Mutter Courage und ihre Kinder) 1939 1941 19 Nisan 1941 Zürich[Kaynak 2]
Lukullus’un Sorgulaması (Das Verhör des Lukullus) (Radyo skeci) 1939 1940 Moskova 1940 Beromünster Radyosu (Opera 19 Mart-12 Ekim 1951 Berlin)[Kaynak 2]
Sezuan’ın İyi İnsanı (Der gute Mensch von Sezuan) 1939 1953 4 Şubat 1943 Zürich[Kaynak 2]
Puntila Ağa ile Uşağı Matti (Herr Puntila und sein Knecht Matti) Yılmaz Onay tarafından Türkçeye çevrildi. 1940 1948? 1950 Deneme (Versuche)[Kaynak 4] 5 Haziran 1948 Zürich[Kaynak 4]
Arturo Ui’nin Önlenebilir Yükselişi (Der aufhaltsame Aufstieg des Arturo Ui) 1941 1957 10 Kasım 1958 Stuttgart[Kaynak 1]
Simone Machard’ın Yüzleri (Die Gesichte der Simone Machard) 1941 1956 8 Mart 1957 Frankfurt/M[Kaynak 4]
Şvayk İkinci Dünya Savaşında (Schweyk im Zweiten Weltkrieg) 1943 1947 Uhlemspiegel[Kaynak 1] 17 Ocak 1957 Varşova[Kaynak 1]
The Duchess of Malfi ( John Webster’dan uyarlama ) 1943 15.Ekim.1946 New York[Kaynak 5]
Kafkas Tebeşir Dairesi (Der kaukasische Kreidekreis) Yılmaz Onay tarafından Türkçeye çevrildi 1944 1949 Mayıs 1948 USA 23 Mayıs 1951 Göteborg[Kaynak 4]
Uyarlama Sophokles – Antigone 1947 15.Şubat.1948 Chur[Kaynak 2]
Komün Günleri (Die Tage der Commune) 1949 1957 1956 Karl Marx Şehri
Uyarlama Jakob Michael Reinhold Lenz – Lala (Der Hofmeister) 1949 1951 15 Nisan 1950 Berlin[Kaynak 1]
Uyarlama Gerhart HauptmannKunduz Kürkü ve Kızıl Horoz (Biberpelz und roter Hahn) 1950 24 Mart 1951 Berlin[Kaynak 5]
Uyarlama William ShakespeareCoriolanus 1951–1955 1959 Suhrkamp[Kaynak 1] 22 Eylül 1962 Frankfurt/M[Kaynak 4]
Uyarlama Anna SeghersJan Darc Davası Rouen 1431 (Der Prozess der Jeanne d'Arc in Rouen 1431) 1952 1952 Berlin
Turandot veya Aklayıcılar Kongresi (Turandot oder Der Kongreß der Weißwäscher) 1953 1967 5 Şubat 1969 Zürich[Kaynak 1]
Uyarlama MoliereDon Juan 1952 1952 Rostock
Davullar ve Trompetler (Pauken und Trompeten) (George Farquhar’dan uyarlama) 1954? 1959 Suhrkamp[Kaynak 4] 19 Eylül 1955[Kaynak 4]

Kaynak:

  • Jan Knopf’un Brecht-Handbuch Kitabı 2001
  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 1,13 1,14 1,15 Werner Hecht (Yayıncı): Alles was Brecht ist … Fakten - Kommentare - Meinungen - Bilder. Frankfurt/M 1997
  2. 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 2,11 2,12 2,13 2,14 2,15 2,16 2,17 2,18 2,19 Bertolt Brecht: Große kommentierte Berliner und Frankfurter Ausgabe. Suhrkamp 1988-1999
  3. 3,0 3,1 Bertolt Brecht: Ausgewählte Werke in 6 Bänden. Suhrkamp, Frankfurt/M 1997
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 4,6 4,7 4,8 4,9 Ana Kugli, Michael Opitz (Yayıncı): Brecht Lexikon. Stuttgart und Weimar 2006
  5. 5,0 5,1 5,2 Werner Hecht: Brecht Chronik 1998-1956. Suhrkamp, Frankfurt/M 1998

Brecht, eserlerinin çoğunu birçok kez yeniden gözden geçirip değişiklikler yaptığı için eserlerin yazıldığı yıllar sadece ilk yazılan tarih olarak görülmelidir. Araştırmalarda, kesin olduğundan şüphe duyulan tarihlerin yanına soru işaretleri konmuştur.


Şiir kitapları

Sıra No Şiir Derlemeleri Şiir Sayısı Yazıldığı Yıl İlk Basıldığı Yıl Yeniden Düzenlendiği Tarih
1. Bert Brecht ve Arkadaşlarının İcra Edilmeye Uygun Şarkıları (Lieder zur Klampfe von Bert Brecht und seinen Freunden) 7 (8) 1918 1988 GBA
2. Kasideler (Psalmen) 19 (23) 1920 1960 1922
3. Bertolt Brecht’in Dua Kitabı (Bertolt Brechts Hauspostille) 48 (52) 1916–1925 1926 Kiepenheuer PD (Özel Basım) 1937, 1956
4. Augsburg Soneleri (Die Augsburger Sonette) 13 1925–1927 1982
5. Üç Kuruşluk Opera’nın Şarkıları (Die Songs der Dreigroschenoper) 17 (20) 1924–1928 1928 Kiepenheuer 1937, 1946-48
6. Şehirde Oturanların Okuma Kitabından (Aus dem Lesebuch für Städtebewohner) 10 (21) 1926–1927 1930 Denemelerde (in Versuche) 1938
7. Devrim Hikayeleri (Geschichten aus der Revolution) 2 1929–1931 1933 Denemelerde (in Versuche)
8. Soneler (Sonette) 12 (13) 1932–1934 1951, 1960, 1982
9. İngiliz Soneleri (Englische Sonette) 3 1934
10. Koro için Şarkı Sözleri (Lieder Gedichte Chöre) 34 (38) 1918–1933 1934 Editions du Carrefour
11. Hitler – Koro Şarkıları (Hitler-Choräle) 4 1933 Koro için Şarkı Sözleri kitabı içinde bulunmaktadır (in Lieder Gedichte Chöre enthalten)
12. Çin Şiirleri (Chinesische Gedichte) 15 1938–1949
13. Çalışmalar (Studien) 8 1934–1940 1951 Denemelerde (in Versuche)
14. Svendborg Şiirleri (Svendborger Gedichte) 93 (108) 1934–1938 1939
15. Margarete Steffin Şiirleri (Steffinsche Sammlung) 23 (29) 1939–1940 1948 Aufbau 1942, 1948
16. Hollywood Ağıtları (Hollywoodelegien) 9 1942 1988 GBA
17. Sürgün Şiirleri (Gedichte im Exil) 17 1936–1944 1988 GBA 1949, 1951
18. Savaş Alfabesi (Kriegsfibel) 69 (86) 1940–1945 1955 Eulenspiegel 1944, 1954
19. Alman Taşlamaları (Deutsche Satiren) 3 1945 1988 GBA
20. Çocuk Şarkıları/Yeni Çocuk Şarkıları (Kinderlieder/neue Kinderlieder) 9/8 1950 1953 Aufbau 1952
21. Buckow Ağıtları (Buckower Elegien) 23 1953 1964
22. Bakır Alımı Oyunu Şiirleri (Gedichte aus dem Messingkauf) 7 1935–1952 1953 Denemelerde (in Versuche)

Kaynak: Bertolt Brecht: Große kommentierte Berliner und Frankfurter Ausgabe. Suhrkamp 1988-1999.

Parantez içinde verilen sayılar, daha sonraki basımlarda eklenen ya da çıkarılan şiirlerin sayısını gösterir. Tarihler, derlemedeki şiirlerin yazıldığı zaman aralıkları, ileriki zamanlarda yapılan değişiklikleri, tamamlamaları ve şair tarafından eski şiirler kullanılarak yapılan yeni düzenlemelerin yapıldığı yılları gösterir.

Ayrıca bakınız

Kaynaklar

  1. Jürgen Hillesheim: Bertolt Brechts Augsburger Geschichten. Augsburg 2004, Sayfa: 66
  2. [1]
  3. University of Southern California – Feuchtwanger Memorial Library: Bertolt Brecht’s Appearance Before the HUAC [2]
  4. Jan Knopf (Hrsg): Brecht-Handbuch. J.B.Metzler, Stuttgart 2003, Bd. 5 Sayfa 130