Header2.png

VikiSosyalizm'den Bildirimler Alabilirsiniz!
Bunun için sağ alt köşedeki kırmızı beyaz çan sembolüne tıklayınız

VikiSosyalizm:Bilimsel Yazı Kuralları

VikiSosyalizm sitesinden
(Bilimsel yazı kuralları sayfasından yönlendirildi)
Şuraya atla: kullan, ara
Yazı.jpg
VikiSosyalizm olarak Bilimsel yazı kuralları hakkında yazarlarımızdan birkaç ricamız olacak. Bu ricalar sizi katı kurallar ile sıkma isteğimizden değil, aksine yazarlarımızın tamamen bilimsel metoda uygun yazı yazmasını istediğimiz içindir.

Olayın anlatılış şekli

VikiSosyalizm'deki ansiklopedik yazıların bilimsel olabilmesi için için olayın şahsi görüşler ile değil, aksine genel bir dille anlatılması gerekmektedir. Örnek vermek gerekirse;

Yanlış: "İşçiler, direnişe geçti ve büyük coşkuyla işgalci hükümet binasına doğru yürüyorlar. Tüm dünya onları izliyor!"

  • Bu şekilde yazılan yazı hikaye dili ile anlatılmıştır. Bu dil ansiklopedik bir anlatım için yanlıştır. Üstelik kaynaksız bir cümle olduğu için bu haberin doğruluk oranı bilinemez.

Doğru: "İşçilerin ayaklandığı ve hükümet binasına yürüdüğü belirtilmektedir [1]. Bununla birlikte bu haberin bütün dünya tarafından izlediği bildirilmektedir [2]."

  • Bu şekilde yazılan yazı ise bilimsel metotlara uygun şekilde yazılmıştır. Burada [1] ve [2] yazan kısımlar sayfanın en altında bildirilecek kaynağa ait numaralardır. Bu kaynaklar çeşitli haber siteleri, bilimsel dergiler, gazeteler, röportajlar, kitaplar, web sayfaları ve buna benzer yerler olabilir.

Yanlış: "XXX kişisi, abc adlı haini önce sorguda cezalandırdı, ardından onu gebertti"

  • Bu cümle son derece saldırgan, bilimsel yöntemle uzaktan yakından ilgisi olmayan bir cümledir. Bunu okuyan kişiler bu cümleyi yazan kişinin önyargılarıyla bu cümleyi yazdığını düşünebilirler.

Doğru: "XXX adlı kişi, abc aldı kişiyi hain ilan ettiğini açıklayarak önce onu sorgulamış, ardından onu öldürmüştür"

  • Bu yaklaşım, olayın aktarış biçiminin tüm önyargılardan uzak olduğu, tarihsel bilim metotlarını kullanarak yapıldığı bir yaklaşımdır. Dolayısıyla doğrudur.

Bilinemez yargı: "XXX kişisinin tüm yiğitliği ile mücadelenin yılmaz bekçisi olduğu ve kararlılığı ile herkese örnek olduğu tahmin ediliyor."

  • Bu cümle hikaye dili ile anlatılmış ve inandırıcılığı sorgulanabilir bir cümledir. Çünkü insanlar genel anlamda görmek istediği sıfatları, düşünceleri belli kişilere monte etmeyi isteyebilirler. Bundan dolayı bu anlatım metodu bilimsel bir metot değildir. Bu tür cümlelerin doğrusu da bilinemeyeceğinden yazdığınız konudan çıkarılabileceğini unutmayın.

Mümkün olduğunca kaynak göstermek

Bilimsel yazı deneme, şiir veya edebiyat metini değildir. Yazılar sağlam kaynaklara dayandırılmalı ve tüm okuyanlara olayı gerçek olduğu kanıtlanılabilir verilerle açıkça gösterilmelidir. Söz konusu kaynaklar cümle sonunda numara şeklinde verilmeli ve sayfanın en altında kaynak yazılmalıdır. Örnek vermek gerekirse;

Yanlış:

"Stalin'in, II. Dünya Savaşı'nda, Alman faşizminin yenilmesine büyük katkıda bulunduğunu düşünüyorum."

  • Bu şekilde oluşturulan bir sayfa bilimsel açıdan yeterli değildir. Yargı, kişisel bir ağızda anlatılmıştır ve yargının sonunda bir kaynak yoktur.

Doğru:

Stalin'in II. Dünya Savaşı'nda, Alman faşizminin yenilmesine büyük katkıda bulunduğu bildirilmektedir [1].

Kaynak: Britannica Ansiklopedisi - Stalin Maddesi

Bu şekilde cümle sonunda ve alt kısımda yazılan kaynaklar ile metinin doğruluğu teyit edilebilir. Dolayısıyla yazı bilimseldir.

  • Kaynaksız yada eksik kaynaklı açılan konu başlıklarının üstüne kaynak eksikliğine dair bir şablon konulacaktır.

Görsel öğeler ekleme

SSCB bayrağı

Bir konu hakkında bilgi verirken, okuyucuların yalnızca yazıdan oluşan bir konuyu okurken sıkılabileceğini unutmayın. Anlattığınız konuyu resim ve videolarla zenginleştirirseniz, hem okuyucu kitlenizi artırmış olursunuz, hem de yazınızın kalitesi aynı ölçüde artmış olur.

Bunun için sol tarafta bulunan "Dosya yükle" kısmından dosyanızı yükledikten sonra [[Dosya:Resim adı.jpg/png/gif|350px|right|thumb|Resim açıklaması]] kodunu kullanabilirsiniz.

  • Örneğin Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği (SSCB) hakkında bir konu yazıyorsanız konunun içine yan tarafta görünen SSCB bayrağını eklemeniz yararlı olacaktır. Bununla birlikte, yanda eklenmiş olan resim için kullanılan kod [[Dosya:SSCB bayrağı.png|350px|thumb|right|SSCB bayrağı]] şeklindedir.

Kopyala - Yapıştır

  • Konu hakkında araştırma yaparken tabiki başka kaynaklardan bilgiler alınacaktır ve bu bilgiler ışığında konular oluşturulacaktır. Fakat bu almış olduğunuz bilgilerin olduğu gibi değiştirilmeden aktarılması, üstelik bu bilgiyi nereden aldığınızı kaynak bile göstermeden VikiSosyalizm'e Kopyala - Yapıştır şeklinde aktarmanız bilimsel metoda uygun değildir. İçeriklerin özgün nitelikte olmamasından dolayı, bu tür yazılan yazıları tercih etmiyoruz. Bu konuya dikkat ederseniz seviniriz. Maddeyi kendi sözcüklerinizle ve değişik kaynaklarla tekrar yazmak istersiniz. Daha fazla bilgi için Nasıl yazı yazılır göz atabilirsiniz.
  • Bu yöntemle açılan konu başlıklarının üstüne bilimsel yönteme uygun olmayan kopyala yapıştır tekniğin yapıldığına dair bir şablon konulacaktır.
  • Özgün makalelerin, kitapların, şiirlerin vb. orjinal halleri bozulamayacağından, konu başlangıcında eser hakkında genel bilgi vermek ve ilgili kaynağı göstermek şartıyla kopyala yapıştır tekniği uygulanabilir. Bu durumda maddeye "Kopyala - Yapıştır Şablonu" eklenmez.

Sayfa başlıkları

Büyütmek için tıklayınız
  • Bir VikiSosyalizm sayfasının başlığı (madde adı) mümkünse o sayfanın ilk cümlesinin öznesi olmalıdır. Bu nedenle giriş cümlesi, örneğin "20. yüzyılın en büyük kuramsal fizikçisi Albert Einstein olarak bilinmektedir." yerine "Albert Einstein, 20. yüzyılın en büyük kuramsal fizikçisi olarak bilinmektedir." şeklinde kurulmalıdır. Eğer madde adının cümle başında yer alması mümkün değilse olabildiğince başlangıca yakın olmalıdır.
  • Madde içinde, başlıktan ilk defa bahsedilirken kalın karakterlerle yazılmalıdır. Bu, üstten en sağdaki A (kalın yazı) ikonunu seçerek veya terimi üç kesme işareti arasında ('''örnek''') yazarak sağlanabilir. '''Madde başlığı''' yazınca Madde başlığı görüntüsünü elde ederiz.
  • Genel bir kural olarak bağlantılar, maddenin ilk cümlesinde kalın yazılmış terimlerde ve madde içindeki bölüm başlıklarında kullanılmamalıdır.
  • Bunun dışında maddenin ilk cümlesinde geçen diğer terimlerin kalın olarak yazılmasından kaçınılmalıdır. İstisnai bir durum başlığın alternatif yazılışları içindir. Bu durumda her değişik yazılış kalın olarak yazılmalıdır. "Münih (Almanca: München)" gibi.

Alt başlıklar

  • Alt başlıklar için kalın yazı yazmaya yarayan başlık biçimleridir. Bu biçim "==" simgesi kullanılarak yapılır. Satır başı yapıp sümlenin başına ve sonuna eklediğinizde yazınız başlık halinde görünecektir. Örneğin "== Alt başlıklar ==" yazıldığında, yazınız bu maddenin başındaki şekliyle görünecektir. 3. seviye alt başlık aşmak istiyorsanız simge sayısını bir artırarak "===" şeklinde yazın. Örnek "=== 3. seviye alt başlık ==="
  • Alt başlıkları açarken sadece ilk sözcüğün ilk harfini büyük yazmaya dikkat etmelisiniz, diğer harfleri ve sözcükleri, özel isim veya özel bir terimin parçaları olmadığı sürece, küçük harfle başlatmalısınız. Bununla birlikte eserin orjinalinde büyük belirtilmiş harfler istisnadır.
  • Alt başlıklara bağlantı eklemekten kaçınmalısınız. Bağlantı gerekli olduğu takdirde, terimi ilk cümlede tekrarlayıp, bağlantı verme işini orada yapmalısınız..
  • Alt başlıkları gereğinden fazla kullanmamalısınız.
  • Başlıklarda madde ismini tekrarlamaktan kaçınmalısınız: örneğin, "Albert Einstein" maddesinde "Albert Einstein'ın çocukluğu" değil, sadece "Çocukluğu" ya da "Einstein'ın çocukluğu" yazılmalıdır.

Büyük harfler

  • Büyük harfler cümle içinde vurgu amacıyla kullanılmamalıdır. Bir sözcüğü vurgulamak istiyorsanız, eğik yazı stilini kullanmalısınız.
  • Alt başlıklarda tamamını büyük harflerden oluşan başlıklar açılmamalıdır.

Ünvanlar

  • Ünvanlar bir isimden önce geldiklerinde büyük harfle yazılmalıdır. Kendi başlarında kullanıldıklarında ise küçük harflerle yazılmalıdır.

Örneğin "Kulüp başkanları" ve "Başkan Aziz Yıldırım" gibi.

  • Eğer ünvan birden fazla sözcükten oluşuyorsa (örneğin, "başkan yardımcısı") ve isimden önce kullanılıyorsa tüm sözcüklerin baş harfleri büyük yazılmalıdır. Örnek: "Başkan Yardımcısı Ümit Özdemir"

Din, tanrı, felsefe

  • İsim ya da sıfat olmaları farketmemek üzere, dinlerin adları ve taraftarları büyük harfle başlar; Hıristiyanlık veya Müslüman gibi.
  • Tanrılar büyük harfle başlar: Tanrı, Allah, Freya, Rab, Yüce Allah, Mesih, Muhammed gibi önemli dinsel figürlerden Peygamber gibi terimler kullanarak bahsederken de ilk harf büyük yazılır. Platonik anlamdaki aşkın fikirlerden bahsederken de büyük harfle başlanır: Kerim ve Hakikat gibi. Tanrıları işaret etmek için kullanılan zamirler ya da herhangi bir materyali ya da herhangi bir tanrının, insanın ya da başka bir şeyin soyut temsilini işaret eden isimler (bunların gerçek adlarından farklı olarak) büyük harfle başlamaz.
  • Elfler, periler, nimfalar ya da cinler gibi mistik yaratıklar büyük harfle başlamaz. Buna istisna oluşturan bazı fantezi çalışmaları vardır; örneğin J. R. R. Tolkien'in yapıtları efsanevi yaratıkları bir ırk olarak kurguladığından bunlar büyük harfle başlar.
  • Felsefeler, doktrinler ve ekonomik düşünce akımları büyük harfle başlamaz. Ancak belirli bir ismin yerine kullanılıyorsa büyük harfle başlamalıdır (Örneğin: demokrat küçük harfle başlar, ancak Demokrat Partili anlamında kullanılacaksa, Demokrat olarak yazılmalıdır).

Takvim terimleri

  • Gün ve ay isimleri belirli tarihlerden ve özel günlerden bahsederken büyük harfle başlarlar: 21 Haziran 2011 Pazartesi, 9 Mayıs Zafer Günü gibi. Cins isim olarak kullanıldıklarında küçük harfle başlarlar: "Büyük üstat cumaları çalışır, nakkaşhaneye cumartesileri gitmezdi." (Orhan Pamuk, Benim adım Kırmızı)
  • Mevsim isimleri de sadece özel isim olarak kullanılıyorsa büyük harfle başlar: kış meyvesi, Mevsim Sonbahar (şarkı), "Bu yaz epey sıcak geçti." gibi.

Hayvanlar, bitkiler ve diğer organizmalar

  • Canlı türlerinin bilimsel isimlerinin yazılışlarında sadece ilk kelimenin baş harfi büyük yazılır. Diğer harfler her zaman küçüktür.

Gökcisimleri

  • Gezegenlerin, yıldızların isimleri özeldir ve büyük harf ile başlar. "Güneş", "Dünya" ve "Ay" gibi sözcükler sadece "astronomi içerikli" kullanıldıklarında özel isim olarak kabul edilirler:

"Gökyüzünde Güneş'e Dünya'dan yakın konumda bulunan Venüs, Akşam Yıldızı veya Sabah Yıldızı olarak da isimlendirilir."

"Güzel bir gündü ve güneşin sıcaklığı hissediliyordu."

"Meteorların açtığı kraterler Ay'da daha belirgindir ancak Jüpiter'in ayları için bunu söylemek mümkün değildir."

Yön isimleri ve bölgeler

  • Bölgeler özel isimlerdir; ön takıları ile birlikte büyük harflerle yazılır; örneğin "Doğu Anadolu". Aynı kural diğer formlarda da uygulanır; Trakya bölgesinden biri için "Trakyalı" diye yazılır.
  • Yön bildirgeleri ("kuzey", "güneydoğu" vs.) genel kullanımda özel isimler değillerdir ve büyük harfle başlamazlar. Aynı kural diğer formları için de geçerlidir. Batı tarafını kastederken "batı kanadı" denirken başka yerde özel harf muamelesi görebilir: "Doğu Almanya"
  • Eğer bir bölgenin özel bir isme kavuşup kavuşmadığına dair şüpheniz varsa, olmadığını varsayıp hareket ediniz.

Kurumlar

  • Kurum, kuruluş, kurul ve iş yeri adlarının bütün sözcüklerinin baş harfleri büyük yazılır (örnek olarak: Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Alman Hastanesi, Çiçek Pasajı gibi).

Öte yandan kurumların türünü belirten sözcük veya sözcükler büyük harfle başlamaz:

Yanlış: "Arkadaşım Hastane`ye çiçekle geldi."

Doğru: "Arkadaşım hastaneye çiçekle geldi. veya Arkadaşım Amerikan Hastanesine çiçekle geldi."

  • Kurum, kuruluş, kurul ve iş yeri adlarına gelen ekler kesmeyle ayrılmaz: Türkiye Büyük Millet Meclisine, Türk Dil Kurumundan, Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığına, Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dekanlığına, Hacettepe Üniversitesi Rektörlüğüne, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü Başkanlığının; Bakanlar Kurulunun, Danışma Kurulundan, Yürütme Kuruluna; Mavi Köşe Bakkaliyesinden, Gimanın, İş Bankasında gibi.

Eğik yazı

  • Eğik yazı kelimenin ya da cümlenin başına ve sonuna konması şeklinde elde edilir.

Örnek: ''Bu eğik bir yazıdır.'' yazdığımızda ortaya çıkan sonuç: Bu eğik bir yazıdır.

  • Editörler şu durumlarda eğik yazıyı kullanabilir:

Eser adları

  • Edebiyat ve sanat eserlerinin isimleri için eğik yazı kullanılmaktadır.

Sözcük olarak sözcükler

  • Sözcükleri sözcük olarak veya harfleri harf olarak yazarken eğik yazı kullanılır. Örneğin:

, iki anlamındadır.

Latin asıllı alfabenin ilk harfi olan a sesli harftir.

Yabancı dillerden alınan sözcükler

  • VikiSosyalizm'de, Türkçe bir karşılığı olmadığı için yabancı bir dilde yazılarak kullanılan, ancak bu kullanımıyla da Türkçeye henüz tam yerleşmemiş veya yazılışları Türkçeleştirilmemiş olan sözcüklerin eğik olarak yazılması tercih edilir. Türk alfabesi uyarlanmış veya yazılışı, okunuşu ile uyumlu hale getirilmek üzere değiştirilmiş sözcükler eğik yazılmaz.

Alıntılar

Normalde gerekmedikçe alıntıları eğik yazı ile yazmaya gerek yoktur. (Vurgulamak için ya da yabancı sözcüklerin kullanımında gerekebilir.) Eğik yazıların orjinal metinde bu şekilde olup olmadığını belirtin. Örnek:

Kuruldu bir âlem her günkü dünyamdan uzak, Kaybolduğum düşünceye ve kendime yakın. (vurgu eklenmiştir.)

  • Editörlerin eğik yazıyı sadece belirli sözcükleri vurgulamak için kullanmaları tavsiye edilir. Dolayısıyla eğik yazı tutumlu kullanılmalıdır.

Noktalama kuralları

  • Temelde Türkçe dilbilgisi kurallarını uygulayın. VikiSosyalizm'de genel kullanımdan farklı olarak pek az uygulama vardır.

Tırnak işareti

  • Alıntılar için çift tırnak = " kullanınız; bu ekrandan daha rahat okunabilen bir karakterdir. tek tırnak = ' işaretini "bir alıntı 'bir başka alıntının içinde' olduğu zaman" kullanınız.

Not: Eğer bir ifade maddenin içinde tekli tırnak işareti içinde geçiyorsa, VikiSosyalizm'nin arama özelliği kullanıldığında, bu özellik tırnak işaretleri içinde geçen ifadeyle birlikte bir sözcük oluşturuyormuş gibi işler. Örneğin maddede abcd ifadesi geçiyorsa, arama kutucuğuna abcd yazdığınızda bu ifadeyi bulamazsınız, bunun için ararken de tekli tırnak işaretinin kullanılması gerekmektedir. Bu karmaşık durum, çift tırnak işareti kullanmamıza yönelik başka bir tercih sebebidir.

  • Alıntılarda noktalama işaretleri kullanırken, noktalama işaretlerine sadece alıntının parçası iseler tırnak işaretlerinin içinde yer veririz.

Örnekler:

Can'a göre durum "vahimdi". (Nokta alıntının bir parçası değil.)

Can dedi ki: "Durum vahim." (Bütünüyle cümleden alıntı yapılmış, nokta alıntının bir parçası.)

Can'a göre bu "son yıllarda şahit olduğu en vahim durumdu." (Cümle bütünüyle alıntılanmamış da olsa nihai anlamı veren kısım alıntının içinde.)

  • Benzer şekilde, bir metinde bir makalenin başlığı tırnak işareti gerektiriyorsa (örneğin şarkı isimleri, şiirler, vs.), tırnak işaretleri kalın olmamalı, çünkü işaret başlığın bir parçası değildir:

"Zampok Eyin Pi" Orhon Murat Arıburnu'nun bir şiiridir.

  • Genel olarak kullanılan ünvan kısaltmalarının sonuna "." konulmalıdır. Örneğin Prof. Dr. gibi.
  • Daha uzun alıntılar ilk satıra iki nokta üst üste ile başlamak suretiyle yapılan girinti ile veya <blockquote> </blockquote> notasyonuyla ifade edilebilir. Girintili yazıyla ifade edilen alıntılarda tırnak işaretine gerek yoktur. Birden çok paragrafı olan (girinti kullanılmayan) alıntılarda, çift tırnak işareti her paragrafın başında eklenir, ancak sadece son paragrafın sonunda kapatılır.
  • Tırnak işaretlerini ve girintileri, alıntıları diğer metinlerden ayırmak için kullanın. Alıntıyı, alıntı yapılan metnin içinde vurgu, yabancı sözcük vb. olmadığı sürece eğik karakterle yazmaya gerek yoktur.

Tırnak işaretinin görünüşü

  • Tırnak işareti iki şekilde görünebilir:

- Tipografik “yazı”, ‘yazı’

- Daktilo tipi "yazı", 'yazı'

Her ikisi de kullanılabilir. Ancak bilgisayarlarda öntanımlı olan, dolayısıyla İnternetteki ve VikiSosyalizm'deki çoğu yazıda kullanılan yazı tipi ikincisidir. O yüzden, özellikle madde başlığında tırnak işareti kullanılıyorsa, daktilo tipi olmasına dikkat ediniz.

  • Tırnak işaretine benzeyen aksan işaretlerini (`text´) kesinlikle kesme işareti veya tırnak işareti olarak kullanmayınız.

Parantez kullanılan yerlerde noktalama

  • Noktalama, içinde kullanıldığı yazıya göre uygulanır. Eğer yazının tamamı parantez içindeyse, bir fark olmadan aynen uygulanır. Paranteze alınan yazı tam bir cümle değilse (buradaki gibi), noktalama onun dışında kalır. Bu uygulama köşeli parantez "[ ]" için de geçerlidir.

İki nokta

  • İki nokta kullanırken öncesinde boşluk bırakmayınız (kelimeye birleşik yazınız); iki noktadan sonra boşluk bırakmayı unutmayınız:

Sadece iki sene üretildi: 1941 ve 1945. (Doğru kullanım)

Sadece iki sene üretildi : 1941 ve 1945. (Yanlış kullanım)

Sadece iki sene üretildi :1941 ve 1945. (Yanlış kullanım)

Sadece iki sene üretildi:1941 ve 1945. (Yanlış kullanım)

Tire işaretleri

VikiSosyalizm'de kullanılan tire ve çizgiler

  • Tire işareti, veya daha açıklayıcı olmak gerekirse eksi tiresi (-) görsel olarak en kısa çizgi karakteridir. Geleneksel olarak satırları bölmede, sözcükleri birleştirmede veya eksi işareti yerine kullanılır. Tarihsel nedenlerden ötürü klavyede yer alan tek tire karakteridir. Diğer çizgi karakterleri yazılımları tarafından tutarlı bir şekilde gösterilemediği için en çok kullanılan çizgi karakteridir.
  • Eksi işareti (−), eşittir ve artı işaretleri ile aynı genişlikte olacak şekilde tasarlanmıştır. TeX ile yazılmayan denklemlerde eksi işareti yerine veya negatif sayıları ifade etmek için kullanılmalıdır. Hemen hemen bütün tarayıcılar tarafından desteklenir. HTML olarak veya sayısal biçimiyle kullanılabilir.
  • Orta çizgi (–), tireden (kısa çizgiden) biraz daha uzun olup, uzun çizginin yarısı kadar bir genişliğe sahiptir. – şeklinde ifade edilebilir. Zaman aralığını ifade eder (İki tarih arası gibi). Sayılar veya kelimeler arasında kullanılan orta çizginin yanlarında boşluk olmaz (İstanbul–Ankara gibi). Ancak çok sözcükten oluşan ifade ve tamlamalarda (örneğin 1 Mart 2005 – 23 Temmuz 2006) rahat okunabilme açısından boşluk tercih edilmelidir.

Orta çizgi ayrıca Şanghay gibi yaygınlık kazanmış olanları hariç, Çince ve Japonca isimlerde hecelerin arasında kullanılır. (Örnek: Lin Yu-tang)

Bunun dışında orta çizginin kullanıldığı durumlar şu şekilde özetlenebilir:

- Dil bilgisinde kökleri ve ekleri ayırmak için (Örnek: al-ış, dur-ak, göz-lük-çü)

- Fiil kök ve gövdelerini göstermek için (Örnek: dur-, ver-, başar-, kana-, yazdır-)

- Eklerin başına (Örnek: -ak, -den, -ış, -lık)

- Sözcükler arasında '-den...-a', 've', 'ile', 'ila', 'arasında' anlamlarını vermek için (Örnek: İngilizce-Türkçe Sözlük) Eğer iki sayı arasında bir değeri ifade etmek için kullanılıyorsa ve eksi işareti ile karışma olasılığı varsa '-den...-a' olarak yazmak tercih edilmelidir.

  • Uzun çizgi (—) orta çizginin iki katı uzunluğunda olup genişlik olarak büyük M harfi ile yaklaşık aynı boydadır. Uzun çizgi, iki nokta üst üste veya parantez yerine kullanılabilir; düşünceyi açıklarken aniden değinilmesi gereken ayrı bir konu olduğu durumlar gibi. Yanlarında boşluk bırakıp bırakmamak yazarın elindedir. Ara sözleri ve ara cümleleri ayırmak için de kullanılır.(Örnek: Bir zamanlar —yaklaşık 25 sene evvel— yolum buralara düşmüştü.)

Uzun çizgi hemen hemen tüm tarayıcılar tarafından desteklenir ve VikiSosyalizm'de kullanılabilir. HTML'de olarak ifade edilir. Numerik alternatifler olan ve aynı sonuçları verse okunabilirlik açısından kullanılmamalıdır. Eğer klavye destek veriyorsa doğrudan da girilebilir.

  • Eski daktilolarda çizgiler birbiriyle bitişik gözüktüğü için, uzun zaman çift çizgi (--) uzun çizgi yerine kullanılmıştır. Bu halen kabul edilebilir bir kullanımdır.

VikiSosyalizm'de kullanılmayan tire işaretleri

  • Alıntı tiresi (―) VikiSosyalizm'de kullanılmamalıdır. Bu tire işareti alıntı metinleri veya parantez yerine kullanılan tireyi ifade etmekte kullanılır, ancak birçok fontta zaten em dash ile aynı görünümde olduğundan ve tarayıcı desteği hemen hemen hiç olmadığından VikiSosyalizm'de bu amaçla tire kullanılacaksa em dash kullanılır.
  • Aşağıdakiler tire değildir:

Üstçizgi ( ¯ ) bir aksan işaretidir. Tire olarak kullanmayın.

Altçizgi ( _ ) de bazı dillerde aksan işareti olarak kullanılır. Bazı bilgisayar işletim sistemlerinde veya uygulamalarda da boşluk karakteri yerine veya boşluğu ifade etmek için kullanılır. Tire olarak kullanmayın.

VikiSosyalizm kullanıcıları için tire kullanım kılavuzu

  • Birlikte çalışma ve karşılıklı anlayış ruhu adına, diğer editörlerin tire kullanımını kabul edip seçtikleri stillerini değiştirmemeniz tavsiye edilir. Şu anda VikiSosyalizm'de, aşağıda belirtildiği şekilde değişik stiller mevcuttur.

Sıkışık (boşluksuz) uzun çizgiler—bu örnekte görüldüğü gibi. Klavyede bu karakter varsa doğrudan girilebilir, yoksa şeklinde yazılabilir.

Boşluklu uzun çizgiler — bu örnekte görüldüğü gibi.

Boşluklu orta çizgiler – bu örnekte görüldüğü gibi. yazarak veya mümkün ise klavyeden girerek yazılabilir (Not: Boşluksuz orta çizgiler iki sayı aralığını göstermek için kullanılabilir, ancak parantez yerine kullanılmamalıdır).

Tire (kısa çizgi) çifti -- bu örnekteki gibi boşluklu veya boşluksuz--bu örnekte görüldüğü gibi. Özel karakter veya HTML kodu girmekle vakit kaybetmemek isteyen kullanıcılar tarafından uzun çizgi yerine kullanılabilir. Girişi kolay olmasına rağman bazı kullanıcılar tarafında göze hoş gelmeyebilir.

Boşluklu tek tire (kısa çizgi) - bu örnekte görüldüğü gibi. Yukarıdaki tire çifti stilini kullananlar, bazen bunu da orta çizgi yerine kullanabilirler.

Cümle sonlarındaki boşluklar

  • Cümle sonlarında bir veya iki boşluk bırakmanıza dair bir öneri yoktur. Zaten ikisi arasındaki fark sadece değiştir kutucuğunda görülebilir.

Kesme (taksim) işaretleri

  • İki sözcüğü kesme işareti (eğik çizgi) ile birleştirmekten kaçının çünkü bu yazım biçimi o sözcüklerin birbirleri ile ilişkili olduğunu belirtebilse de nasıl ilişkili olduklarını anlatmaz. Belirsizliği ortadan kaldırmak için açıkça yazmak tercih edilmelidir.
  • Hukuki metinler dışarda tutulmak üzere, "ve/veya" yapısının kullanılması da tercih edilmemelidir. Onun yerine,

- "içeren veya (içeren ya da)" için "x veya y, ya da her ikisi" gibi,

- "dışlayan veya (dışlayan ya da)" için ise "ya x ya da y, ama her ikisi değil" gibi bir kalıbın

kullanılması tercih edilmelidir.

Kısaltmalar ve eşanlamlar

  • Okuyucuların, kullandığınız kısaltma veya eşanlamları bilmediğini varsayın. Kısaltılacak tamlamanın ilk kullanıldığı yerde kısaltma parantez içinde verilmelidir. Sonraki yerlerde kısaltma kullanımı tercihe bağlıdır. Örnek: Demokrat Parti (DP), 1950 seçimlerinde büyük bir oy oranı ile iktidara gelmiştir. Ancak DP, 10 yıl sonra 1960 Darbesi ile kapatılmıştır.

Basit Tablolaştırma

  • Bir boşlukla başlayan satırlar, yazı karakteri enlerinin sabit bir değer aldığı ve basit tablolaştırma için kullanılabilecek satırlar haline gelir. Bu şekildeki kullanımda, bir boşluk ile başlayan ve devamında da herhangi bir şey içermeyen satır ise tablodaki olası boş satır gereksinimini karşılar.

Örnek:

          T.C.'nin para birimleri
==========================================
2005'e kadar   2005 - 2006  2006'dan sonra
------------   -----------  --------------
     TL            YTL            TL
                   YKr            Kr

Kullanım ve imla

Kullanım

  • Yazı içinde, yerleşmiş yabancı sözcükler kullanılmışsa, bunların ilk yazanın uygun gördüğü şekliyle bırakılmasında sakınca yoktur; ancak yine de maddeyi yazarken yaygın kullanıma sahip Türkçe alternatifler tercih edilmelidir.
  • Genel olarak kabul görmüş sözcüklerin kullanımı doğru kabul edilip tercih edilmelidir.
  • Anlamda şüpheye yer bırakmayacak sözcükler tercih edilmelidir.

Birinci tekil ve çoğul şahıs özne kullanımından kaçının

  • VikiSosyalizm maddeleri bir kişinin fikirlerine ya da deneyimlerine dayandırılmamalıdır. Bu yüzden "Ben" sözcüğü ancak alıntı bir sözün içindeyse kullanılabilir, bunun dışında asla kullanılmamalıdır. Benzer sebeplerden dolayı "Biz" ve "Biri" sözcüklerinin de kullanımından kaçınılmalıdır. "Biz Vandallık tehlikesine karşı dikkatli olmalıyız" yerine "Editörler Vandallık tehlikesine karşı dikkatli olmalıdır" daha ansiklopedik bir ifadedir.
  • Yine de bazı durumlarda "biz" veya "ben" sözcüklerini kullanmakta sakınca olmayabilir. Her okuyanda ortak genel algı deneyimleri bu duruma örnek sayılabilir. "İnsanlar gözlerini açtığında bir şeyler görürler" en iyi ifade biçimi olsa da "Biz gözümüzü açtığımızda bir şeyler görürüz" ifadesi de kullanılabilir. Bu ifade edilgen "Gözler açılındığında bir şeyler görünür." kullanımından iyidir.
  • Aynı zamanda "biz" sözcüğünü matematik hesaplamalarında kullanmak da kabul edilebilir. Örnek olarak: "Bir sayının mutlak değer içerisinden nasıl çıkacağını bulmak için ilk önce sayıyı bilmemiz gerekir."

İkinci tekil şahıs kullanımından kaçının

  • İkinci tekil şahsın kullanımı (sen) önerilmez. Bu ansiklopedik dilin muhafaza edilmesi ve cümlelerin açık olması açısından önemlidir. Yerine cümlenin öznesini belirtin, örneğin:

"Bir oyuncu başlangıç çizgisini geçtiği zaman 200 TL alır.", veya

"Başlangıç çizgisini geçen oyuncular 200 TL alırlar." şeklinde kullanın,

"Başlangıç çizgisini geçtiğin zaman 200 TL alırsın." kullanımı ansiklopedik dile uygun değildir ve önerilmez.

Ancak alıntı yapılırken bu kullanım tavsiye edilmez, alıntı doğrudan yapılmalıdır.

Para birimi

  • Fiyat ve para bilgisi eklerken, yalnız bir para birimi kullanın. Bu para birimi kullanım yerine göre en uygun olanı olmalıdır.

Yanlış: ... fiyatı 300 TL'dir (405 Dolar, 480 Euro).

Birden fazla birim gereksiz olduğundan bu tip kullanım yanlıştır. Ayrıca döviz kurları sürekli değiştiğinden belirtilen değerler aynı kalmayacaktır.

Ancak bölgesel fiyat farklılıklarına dair verilen bilgilerde farklı birimler şu şekilde kullanılabilir:

... İngiltere'de 10 Pound, ABD'de 8 Dolar ve Türkiye'de 15 TL'den piyasaya sürüldü.

Resimler

  • Tek bir resim içeren maddelerde resmin sağ üst köşeye yerleştirilmesi önerilir, fakat bu kesin bir kural değildir. Sağ tarafa bakan portreler sola hizalanmalıdır. (Maddenin içine bakacak şekilde.)

Şu anki resim ekleme ve ayarlama kodu yaklaşık olarak şöyledir:

[[Dosya:Resimadı.jpg|200px|right|thumb|Buraya resim alt yazısını ekleyin.]]

Resim altı yazıları

  • Resimler, fotoğraflar ve diğer grafikler "kendi kendilerini anlatmıyorlarsa" alt yazı ile birlikte kullanılmalıdır. Örneğin bir albüm ya da kitap kapağı için alt yazı gerekmeyebilir. Biyografik bir maddede konu alınan şahsın fotoğrafı gibi grafikler için alt yazı gerekmeyebilir, ancak pekçok yerde şahsın adı, doğum ve ölüm tarihi, fotoğrafın çekildiği yer ve zaman gibi bilgiler eklenir: "Mehmet Kara (1924-1999), 80'li yıllar, İzmir'deki evinde)" gibi. Alt yazı sadece bir cümle ya da cümle parçası ise sonuna noktalama işareti konulmaz, eğer birden fazla cümle içeriyorsa konulur. Kitap ismi ya da ilgili bir materyal gibi kısımlar haricinde alt yazı italik yazılmamalıdır. Altyazı her zaman büyük harfle başlar. Resim hakkında tam bilginin resmin kendi sayfasına konulması gerektiğini unutmayın, bu sayede dileyen kullanıcı resme tıklayarak ayrıntılı bilgi edinebilir.

İç bağlantılar

  • Kelimeyi ya da tamlamayı [[Örnek]] şeklinde, açılmış yazılarak elde edilir. bu şekilde yapılan yazı Örnek şekinde çıkar. (Eğer açılmamış, boş bir başlıksa kırmızı, açılmış bir sayfa ise mavi renkte görünecektir. Örneğin "VikiSosyalizm" açılmış bir sayfadır.) Sadece içerikle alakalı kelimeleri bağlantı yapın. Mümkün olan tüm kelimelere bağlantı vermek hem gereksiz hem de rahatsız edicidir; madde bağlantılar yüzünden daha zor okunur duruma gelmemelidir. Yoğun bir şekilde işlenmiş bağlantılar, gerçekten konuyla ilgili ve yararlı bağlantıların da gözden kaçmasına neden olur. Sayfanın ileride düzenlenmesini zorlaştırır. Bağlantı temelde basılı yayınlardaki dipnotların yerine geçer. Basılmış bir ansiklopedide her kelimenin ardında "(bknz:)" yazılması akılcı olmaz. Bu yüzden bağlantılar tasarruflu ve konuyla ilgili yarar sağlayacakları yerde kullanılmalıdır.
  • Maddelerde yer alan her yılın viki-bağlantısının yapılmasına gerek yoktur. Her bağlantıyı eklerken kendi kendimize şu soruyu sormalıyız: Bu bağlantıya tıklamak, okuyucuyu yararlı bir bilgiye ulaştıracak mı? Bunun yanında, içindeki bilgilerin güncellenmesi gerekebileceğinden, güncel tarihler için bağlantı oluşturmakta yarar vardır.
  • Bağlantı oluşturduktan sonra doğru yere gidip gitmediklerini kontrol edin. Eğer kelimenin farklı bir anlamına bağlanmışsa veya anlam ayrımı sayfasına bağlanmışsa tekrar düzenleyin.

Başvuru kaynakları (referanslar)

  • Maddeyle ilgili referanslar verirken aşağıdaki alt başlıkları kullanabilirsiniz:

Ayrıca bakınız

  • Maddede geçen terimlerin sayfalarına yani madde ile birebir ilgisi olmayan ama maddeyi tam olarak kavramak için yararlı olacak maddeleri barındırır.

İlgili maddeler

  • Maddenin konusu ile birebir ilgili diğer maddeler için kullanılabilir. Örneğin maddenin bir sonucu olan şeyleri konu alan maddeler gibi. Örnek: "Marksizm" maddesinde İlgili Maddeler'de "İtalya'da Marksizm" bulunabilir).

Dış bağlantılar

  • Adından da anlaşıldığı gibi VikiSosyalizm dışındaki sitelere referans verirken kullanmanız gereken alt başlık.

Kaynakça

  • Maddeyi hazırlarken yararlandığınız; yeniden yorumladığınız ya da birebir alıntılar yaptığınız kaynakların listesi. Telifli eserleri hiçbir şekilde kopyalamayacağınızı unutmayın.

Ayrıca Bakınız