Header2.png

VikiSosyalizm'den Bildirimler Alabilirsiniz!
Bunun için sağ alt köşedeki kırmızı beyaz çan sembolüne tıklayınız

Cumhuriyet Halk Partisi

VikiSosyalizm sitesinden
(CHP sayfasından yönlendirildi)
Şuraya atla: kullan, ara
Ambox rewrite orange.svg.png Bu madde bir taslaktır.
Maddenin içeriğini geliştirerek VikiSosyalizm'e katkıda bulunabilirsiniz.

Katkıda bulunmak için sayfanın üstünde yer alan Değiştir sekmesine tıklayınız.



Cumhuriyet Halk Partisi'nin logosu

Cumhuriyet Halk Partisi, (Kısa adı CHP), Türkiye'de cumhuriyet ilanından sonra kurulan ilk siyasi partidir. Başlangıçta Halk Fırkası adıyla etkinliğine başlayan CHP, bir yıl sonra isim değiştirerek bugünkü adını almış ve kurulduğu 9 Eylül 1923 tarihinden 1950 yılına kadar tek parti olarak iktidarda kalmıştır.[1]

Tek parti dönemi (1923-1950)

Kuruluş çalışmaları 1922 yılı sonundan beri sürmekte olan Halk Fırkası 9 Eylül 1923’te kuruldu. Parti, Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti’nin olduğu kadar İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin de varisi olduğunu iddia ediyordu.

9 Mayıs 1935'te toplanan CHF 4.büyük kurultayında Recep Peker; Türkiye Cumhuriyeti'nin bir parti devleti olduğunu açıkladı ve bu görüş doğrultusunda hazırlamış olduğu tüzük ve programın kabul edilmesini sağladı. Buna göre parti örgütüyle devlet örgütü bütünleşiyor, partini karar organları Değişmez Genel Başkanın görüşleri doğrultusunda oluşuyordu. Recep Peker 15 haziran 1936'da Genel Sekreterlik görevinden alındı, ama partiyle devletin özdeşleşmesi, birkaç gün sonra Parti Genel Başkan Vekili İsmet İnönü’nün açıkadığı bildiriyle gerçekleştirildi. Bu bildiryle içişleri bakanı Şükrü Kaya’nın parti genel sekreteri olduğu açıklandı. Bu tarihten itibaren idari aygıttaki bütün yüksek devlet memurları bulundukları yerde partinin de sorumluları oldular. Artık valiler aynı zamanda CHP il başkanıydılar. Devlet genel müfetişleri aynı zamanda parti çalışmalarını ve örgütlerini de denetlemekle görevlendirildiler. 1937'de CHP’nin milliyetçilik, halkçılık, devletçilik, laiklik, inkılapçılık ilkeleri Anayasa’ya sokuldu. 26 Aralık 1938’de toplanan olağanüstü kurultay İsmet İnönü’yü partinin Değişmez Genel Başkanı seçerek ‘’Milli Şef’’ sıfatını verdi. Atatürk de aynı kararla ‘’Edebi Şef’’ oluyordu..[2]


Genel başkanları

# Adı Göreve Gelme Tarihi Görevi Bırakma Tarihi
1 Mustafa Kemal Atatürk 11 Eylül 1923 10 Kasım 1938
- Celal Bayar * 10 Kasım 1938 26 Aralık 1938
2 İsmet İnönü 26 Aralık 1938 8 Mayıs 1972
- Kamil Kırıkoğlu * 8 Mayıs 1972 14 Mayıs 1972
3 Bülent Ecevit 14 Mayıs 1972 30 Ekim 1980
- Mustafa Üstündağ * 30 Ekim 1980 16 Ekim 1981
4 Deniz Baykal 9 Eylül 1992 18 Şubat 1995
5 Hikmet Çetin 18 Şubat 1995 11 Eylül 1995
6 Deniz Baykal 11 Eylül 1995 22 Nisan 1999
- Cevdet Selvi * 22 Nisan 1999 23 Mayıs 1999
7 Altan Öymen 23 Mayıs 1999 30 Eylül 2000
8 Deniz Baykal 30 Eylül 2000 10 Mayıs 2010
- Cevdet Selvi * 10 Mayıs 2010 22 Mayıs 2010
9 Kemal Kılıçdaroğlu 22 Mayıs 2010 Görevde

* Vekâleten görevi sürdürmüşlerdir.

Genel sekreterleri

# Adı Görev aralığı
1 Recep Peker (1923-1924)
2 Cemil Uybadın (1924-1925)
3 Saffet Arıkan (1925-1931)
- Recep Peker (1931-1936)
4 Şükrü Kaya (1936-1939)
5 Refik Saydam (1939-1941)
6 Faik Öztrak (1941-1942)
7 Ahmet Fikri Tüzer (1942)
8 Memduh Şevket Esendal (1942-1945)
9 Nafi Atuf Kansu (1945-1947)
10 Tevfik Fikret Sılay (1947-1950)
11 Kasım Gülek (1950-1959)
12 İsmail Rüştü Aksal (1959-1962)
13 Kemal Satır (1962-1966)
14 Bülent Ecevit (1966-1971)
15 Şeref Bakşık (1971)
16 Kamil Kırıkoğlu (1971-1973)
17 Orhan Eyüboğlu (1973-1978)
18 Mustafa Üstündağ (1978-1981)
19 Ertuğrul Günay (1992-1995)
20 Adnan Keskin (1995-1999)
21 Tarhan Erdem (1999-2000)
22 Oya Araslı (2000)
23 Önder Sav (2000-2010)
24 Süheyl Batum (2010)
25 Bihlun Tamaylıgil (2010-2014)
26 Gürsel Tekin (2014-)


Kaynak