Header2.png

VikiSosyalizm'den Bildirimler Alabilirsiniz!
Bunun için sağ alt köşedeki kırmızı beyaz çan sembolüne tıklayınız

Gever Komünleri

VikiSosyalizm sitesinden
Şuraya atla: kullan, ara
Gever Komünü'nden bir görüntü
Gever Komünü'nden bir görüntü

Gever Komünleri, Gever'de (Hakkari - Yüksekova) 2009 yılında oluşturulmaya başlayan köy komünleri. Gever'de oluşturulan 28 köy komününde meclisler oluşturulurken, biri kadın olmak üzere 2 veya nüfusa göre 3 sözcü seçilerek çalışmalar yürütülmektedir.

Komünler

Şimdilik 5000 civarında insanın yaşadığı [1] ve sayısı 21 olan komün köylerde mali, hukuk, eğitim ve kültür komisyonları oluşturan komünler, her türlü sorunun üstesinden kendi güçleriyle gelmektedir. [2]

Hakkari’nin Yüksekova İlçesi’ndeki 19 köyün sakinleri, 2009'dan beri komün çalışması yürütmektedir. Önce deneme amaçlı başlayan köy komünleri, bugün ciddi bir deneyimle her gün yeni köyleri de kervana katarak yoluna devam etmektedir.

İlk başlarda Şişemzin, Kısıklı (Dêleze) ve Bilindbasan’da kurulan komünal yaşamı, son iki yıl içinde 16 köy izledi. Hala çok sayıda köy, komün oluşturmak için komün bulunan köylerdeki meclislerle alış veriş içine girmektedir. Komünlerini kuran 80 haneli Güllüce (Sekran), 60 haneli Bulgurlu (Navdiyan), 70 haneli Bölük, 40 haneli Yemişli (Dotkan), 100 haneli Kısıklı (Dêleze), 35 haneli Serindere (Şişemzîn), 30 haneli Akpınar (Soriyan), 50 haneli Güldalı (Bilindbasan), 20 haneli Duranlar (Aviyan), 70 haneli Çukurca (Pagî), 70 haneli Aşağı Uluyol (Tilorîna Jêrî), 13 haneli Yukarı Uluyol (Tilorîna Jorî), 20 haneli Demirkonak (Kaport), 45 haneli Değerli (Memikava), 60 haneli Kilimli (Member), 25 haneli Yumrutaş (Kuçe), 20 haneli Dişli (Kêlban), 25 haneli Sarıtaş (Mûşan), 40 haneli Çamdalı (Meşkan); yaptıkları çalışmalarla civar köyler için de örnek olduğu belirtilmektedir. Köylerde bulunan sorunları hukuk, eğitim, mali ve kültür alanlarında sınıflandırarak, bu yönlü komisyonlar oluşturan ve sorunlara çözüm üreten köy komünleri, komün için vazgeçilmez olan kuralları ihlal eden köylerin uyarıdan sonra yeniden kuralları çiğnemeleri durumunda belli bir süre ilişkileri askıya alınmaktadır. [1]

Hakkari Yüksekova'ya bağlı 60 haneli, 650 nüfuslu Güldalı (Bilanbasan) köy komünü tarafından köyde domates, salatalık, patlıcan, domates ekimi yapılırken, meyve ağacı fidanları da dikilmiştir. Köyde 2013'te 55 koyun varken, 2014'te bu rakam 75'e ulaşmıştır. Yine komün yürütmesi tarafından programa alınan elektrik üretme santrali ve balık yetiştirme projesi için çalışmalar devam etmektedir. [3]

Siyasi kararların da alındığı komünlerde barış sürecine tam destek kararı alınmıştır. [4]

Yönetim

Komün oluşturan köylerde köy nüfusuna göre bir meclis oluşturulurken, her köyün de biri kadın olmak üzere 2 veya 3 sözcüsü bulunmaktadır. Kendi toplantılarını haftada bir gerçekleştiren köy meclisleri, 45 günlük toplantılarda da diğer 19 köyün sözcüleriyle toplantılar alarak, yeni planlamalara gidilmektedir. Bütün köylerin 7 veya 9 kişiden oluşan yürütmeleri ise, 15 günde bir toplanarak var olan sorunlara çözümler üretmeye çalışmaktadır. Sözcüler 6 ayda bir yenilenirken, yılda bir de meclisler yenilenmektedir. Ayrıca Toplantılarda alınan kararların yapılma zorunluluğu vardır. Alınan kararların 90 gün içerisinde yapılmaması durumunda ise, köyün diğer komünlerle ilişkisi bir süreliğine dondurulmaktadır. [2]

Kadın ve Komün

Komün yaşamını kendi köyünde kurmak isteyen köylülerin uyması gereken kimi kurallar bulunmaktadır. İkinci evliliğin yasaklandığı komün köylerinde, ikinci evliliği yapan şahıs köyden çıkarılmaktadır. Zorla evliliklerin yasaklandığı köylerde, şiddete maruz kalan kadınlar için de komünler içinde örgütlenen kadınlar hemen devreye girmektedir. Önce uyarılar yapılmakta, uyarı dinlenmediği zaman şahıs köyde tecrit edilmektedir. Bununla birlikte kimse ile ilişkiye girmesine müsaade edilmemektedir. [5]

Kooperatifleşme

Dêlezî köyünde bazı köylülerin elinde olan meralar tartışmalar sonucu bütün köylülerin hizmetine sokulurken, Pagî ve Dêlezî köylerinde ise, buğday ekimi yapılarak, elde edilen ürün ihtiyaç sahiplerine dağıtılmıştır. Hayvancılık ve tarım üzerine kooperatifleşmelere doğru gidilen köylerde, doğal ve yaban yaşam da koruma altına alınmaktadır. [3]

Ekoloji ve Komün

Avlanmanın yasaklandığı köylerde, her komün ekolojik dengeyi koruma adına var olan doğal yaşam ve ormanı korumanın yanı sıra, her sene yaklaşık 500 meyve fidanı dikmek zorundadır. Köy komünlerinin olduğu her alanda tüm hayvanların avlanması yasaktır. Buna uymayan köy veya köy bireyleri, köy komünü hukukunda cezalandırılmaktadır. Örneğin geçtiğimiz günlerde bal arılarına ve kovanlarına zarar verdiği gerekçesiyle köylüler tarafından bir ayı öldürülmüştür. Birkaç gün sonra yapılan toplantıda ayıyı öldürenler hakkında komün hukukuna göre, yaptırımlar uygulanmıştır. Komünün kurulduğu köylerde, kumar oyunları oynatan kahveler kapatılırken, gençleri yozlaştıran bütün faaliyetlerin de önüne geçilmektedir. [4]

Bürokrasi ve Komün

Kan davası, küskünlük ve dargınlıkların giderildiği komünlerde, aynı sorunların yeniden yaşanmaması için de taahhütler alınmaktadır. Yine köylerde bulunan ve ağır hastalığa sahip bireylerin, bütün köylülerin yardımları ile sağlık sorunları giderilmeye çalışılmaktadır. İl dışına gönderilmesi gereken hastalar, Ankara gibi yerlere gönderilerek sağlık sorunları giderilmeye çalışılmaktadır. Yine şimdiye kadar kimi köylerde bulunan madde bağımlısı gençler de, tedavi edilerek topluma kazandırılmıştır. Köylerdeki yol, su, kanalizasyon, çöp vb. sorunlar için de bürokrasiyi beklemeyen köy meclisleri, kendi imkanları doğrultusunda sorunlarını gidermektedir. Komün ekseninde köy meclisleri köyün bütün hukukunu belirlemektedir. Toplumsal ahlak ön planda tutularak, sorunların giderildiği köylerin amacı, ortak noktada toplanmak ve ilçede bütün köylerin hukukunu bir araya getirmektir. İşte tüm bu nedenlerden dolayı komünü bulunan köylerin etrafındaki civar köylerde, komün oluşturmak için bir arayış içine girmiş bulunmaktadır. [5]

Kurumlar

Güllüce (Sekran) Köyü’nde şu ana kadar bir köy okulu, futbol sahası, çöp toplama merkezi, dikiş nakış kursu, müzik korosu, tiyatro grubu ve yardımlaşma deposu bulunmaktadır. [6]

Rojava ve Şengal’le dayanışma

Rojava ve Şengal'e gönderilen bir yardım aracı

Colemêrg’in (Hakkari merkez) Gever (Yüksekova) ilçesine bağlı Pagê (Çukurca) köy komünü, bu yıl elde ettiği nohut ve buğday hasadını Rojava ve Şengal’le dayanışmak amacıyla Rojava’ya gönderme kararı almıştır. 5 yıldır işleyen ve ihtiyaçlara göre imece usulü üretim yapan 80 hanelik köyün 45 kişilik komün meclisinin aldığı karar doğrultusunda toplam 36 dönümlük buğday ve nohut tarlalarından elde edilen ürünler, Rojava ve Şengal’le dayanışmak amacıyla yardımların toplandığı yardım çadırlarına teslim edilmiştir. Köy komünü ayrıca süt ürünlerinden elde edilen gelirle de buğday satın alarak yardım çadırlarına teslim etmiştir. [6]

Üniversite öğrencilerinden ziyaret

Mezopotamya Gençlik Araştırmaları Merkezi Derneği (MEGAM-DER) üyesi üniversite öğrencileri, Yüksekova'daki Güldalı (Bılanbasan) köyü komününü ziyaret ederek, bilgi almıştır. Sosyoloji, veterinerlik, ziraat ve tıp bölümü öğrencileri, hem komünlerdeki deneyimleri not aldı, hem de bilgilerini aktardı.

Dış bağlantılar

Kaynaklar