Header2.png

VikiSosyalizm'den Bildirimler Alabilirsiniz!
Bunun için sağ alt köşedeki kırmızı beyaz çan sembolüne tıklayınız

Yeni Dal Grubu

VikiSosyalizm sitesinden
Şuraya atla: kullan, ara
Yeni Dal Grubu kurucularından Avni Memedoğlu'nun bir eseri

Yeni Dal Grubu, Türkiye'de plastik sanatlar alanında kurulmuş ilk sosyalist gerçekçi sanat topluluğudur.

Tarihçe

Yedi kurucu arkadaş (Ressam Avni Memedoğlu, Seramist Nejat Tözge, Ressam Marta Tözge, Ressam Kemal İncesu, Ressam İhsan İncesu, Ressam Hikmet Aksüt ve Heykeltraş Vahi İncesu) birlikte 1959'da Yenidal Grubu'nu kurdular. İlk sergileri Nisan 1959'da Beyoğlu Şehir Galerisi'nde açılmıştır. Yenidal Grubu olarak ikinci sergi Nisan 1961'de yine Şehir Galerisi Salonlarında düzenlenmiştir. Sergi 5. gününde komünizm propagandası yapıldığı gerekçesiyle savcılıkça kapatılmış, sergide yeralan toplam 15 eser toplatılmış ve sanatçılar da bazı hukukçu ve ressam profesörlerin "bilirkişi raporlarına" dayanılarak tutuklanmıştır. Yapılan ağır işkenceler, grup üyelerinden Marta Tözge'nin aklî dengesini yitirmesine yol açmıştır. Sirkeci Sansaryan Han'da Balmumcu Askerî Garnizonu'nda 50 gün süren tutukluluk sonunda Sanatçılar, üçüncü duruşma sonunda 15 Eylül 1961'de beraat etmişlerdir. Yeni Dal Sanat topluluğu bu süreç sonunda dağılmıştır.[1]

Grubun Kurucularından Avni Memedoğlu'nun kaleme aldığı Yeni Dal Grubuyla ilgili bir açıklama:

Tanzimat döneminden bu yana kökü dışarda, öykünmeci sanat anlayışından son derece rahatsız olan biz yedi kurucu arkadaş -Ressam Avni Memedoğlu, Seramist Nejat Tözge, Ressam Marta Tözge, Ressam Kemal İncesu, Ressam İhsan İncesu, Ressam Hikmet Aksüt ve Yontucu Vahi İncesu- birlikte Yenidal Grubu'nu kurduk. İlk sergimizi Nisan 1959'da Beyoğlu Şehir Galerisi'nde açtık. Bu birlikteliğin oluşmasında Polonyalı meslektaşımız Marta ve eşi Nejat Tözge'lerin üstün gayret, teşvik ve moral destekleri unutulmaz. Ayrıca sergilerimizin giderlerini, çağrılarımızın basım, dağıtım ve posta giderleri konularında bize desteklerini esirgemeyen o dönem Basın İşçileri Sendikası yöneticileri İbrahim Güzelce ve Salih Özkarabay'ın anısını yüreğimin en derin köşesinde ömrüm boyunca saklayacağım.

Yenidal Grubu olarak ikinci sergimizi Nisan 1961'de yine Şehir Galerisi salonlarında düzenledik. Bu sergide kurucu arkadaşlarımızın dışında Balaban da yeralmıştı. Babıali, Akademi ve malûm sanat çevrelerinin etkisiyle Sıkıyönetim'den de yararlanan 'Muhbir vatandaşlar' görevlerini yapıp komünizm propagandası yaptığımız savıyla gammazlayınca bu sergi 5. gününde savcılıkça kapatıldı ve sergide yeralan toplam 15 eser ve biz sanatçılar da -meşhur(!), hukukçu ve ressam profesörlerin- bilirkişi raporlarına dayanılarak tutuklandık. Olabildiğince ağır geçen tutukluluk günlerimiz Sirkeci Sansaryan Han'da Balmumcu Askerî Garnizonu'nda 50 gün sürdü. Bu ağır koşullar her birimizde yaptığı tahribatlar yanında Marta Tözge arkadaşımızın aklî dengesini yitirmesine yolaçtı. Yargılamalar sonucu üçüncü duruşma sonunda 15 Eylül 1961'de aklandık. Birçoğumuz işini kaybetti, maddi dertler tüm ağırlığıyla üstümüze çöreklendi ve Yenidal Grubu dağılmak zorunda kaldı. O onurlu ve olumlu atılım sona ermişti. Yıllarca Grup arkadaşlarımızla biraraya gelemedik. Birkaç kez yeniden canlandırma önerilerinde bulunulduysa da bu sözde kaldı. [2]

Kaynakça